Badanie ultrasonograficzne
tętnic szyjnych metodą Doppler duplex
Dr Roman Stępień

Miażdżyca jest procesem przewlekłym i uogólnionym.

Obejmować może nie tylko naczynia wieńcowe ale równocześnie dotyczyć może wielu innych naczyń obwodowych.
Szacuje się iż pęknięcie blaszki miażdżycowej odpowiedzialne jest w Polsce za 100 tysięcy nowych zawałów serca i około 8 tysięcy udarów niedokrwiennych mózgu.
Bardzo częste współwystępowanie chorób serca i udarów mózgu oraz zmian w tętnicach kończyn dolnych w pełni tłumaczy konieczność jednoczesnej poszerzonej diagnostyki tych schorzeń.
Wprowadzenie nieinwazyjnego, łatwo dostępnego badania, wiarygodnie oceniającego stan tętnic szyjnych jest więc wymogiem chwili.

Przyczyną 15 % udarów mózgu jest miażdżyca okolicy podziału tętnicy szyjnej wspólnej.Tę grupę udarów cechuje najwyższa śmiertelność.
Udar mózgu jest przyczyną około 20% zgonów w krajach wysoko rozwiniętych.
I często prowadzi do kalectwa.

Celem badania ultrasonograficznego metodą Doppler duplex jest ocena tych naczyń.

Wskazaniem do badania ultrasonograficznego tętnic szyjnych jest:

  • Przebyty udar niedokrwienny mózgu
  • Epizod przejściowego niedokrwienia mózgu
  • Epizod kilkuminutowej nagłej utraty wzroku
  • Planowany poważny zabieg chirurgiczny
  • Po przebytych zabiegach naczyniowych
  • W celach progresji zmian miażdżycowych w innych tętnicach dogłowowych  

U wszystkich chorych podczas badania tętnic szyjnych ocenia się:
Wygląd kompleksu błony wewnętrznej środkowej /ITM /- dokonując pomiarów jego grubości
Oraz ocenia się lokalizacje i echogeniczność zmian miażdżycowych oraz ich znaczenie hemodynamiczne oraz dokonuje się pomiary prędkości przepływów krwi we wszystkich uwidocznionych tętnicach.

Wszystkie badania dowodzą , iż stwierdzenie zwiększonej IMT jest silnym czynnikiem prognostycznym incydentów wieńcowych i mózgowo- naczyniowych niezależnie od metody i miejsca pomiaru.
Liczne badania potwierdzają fakt zwiększonej zapadalności na zawał serca i udar niedokrwienny mózgu u ludzi ze zwiększoną grubością kompleksu IMT tętnicy szyjnej wspólnej i wewnętrznej.

Stwierdzono w nich, że zwiększonej grubości kompleksu błony wewnętrznej i środkowej tętnic szyjnych towarzyszy zwiększona zapadalność na zawał serca i udar niedokrwienny mózgu.
Istnieje również liniowa zależność między liczbą zwężonych naczyń wieńcowych a zwiększeniem grubości kompleksu.
Ponadto stwierdzono ścisłe zależności pomiędzy grubością kompleksu a szeregiem czynników ryzyka chorób układu sercowo naczyniowego Tradycyjne czynniki ryzyka, takie jak płeć męska, starzenie się, nadwaga, podwyższone ciśnienie tętnicze, zwiększone stężenie cholesterolu we krwi, cukrzyca i oporność na insulinę oraz palenie tytoniu wykazują dodatnią korelacje z kompleksem IMT.

Pamiętać należy iż, wczesne zmiany miażdżycowe obserwowane w świetle tętnic obwodowych a szczególnie w tętnicach szyjnych stanowią odzwierciedlenie uogólnionej miażdżycy, a za pomocą badania ultrasonograficznego tętnic szyjnych można zarówno monitorować progresje tych zmian miażdżycowych, jak i oceniać skuteczność leków podawanych w jej leczeniu.